Pas aktgjykimit të Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), zëdhënësja e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Rusisë, Maria Zakharova, ka bërë deklarata që e vendosin vendimin gjyqësor në një kornizë më të gjerë politike.
Më 22 shtator 2026, Zakharova tha se pjesëtarët e UÇK-së do të përgjigjen për krimet ndaj popullsisë serbe. Ajo e përshkroi Kosovën si “kuazi-shtet” dhe tha se do të vazhdojnë përpjekjet për ta “pastruar” projektin e krijimit të Kosovës nga “trashëgimia e përgjakshme”. Deklarata u publikua fillimisht nga Sputnik dhe më pas u ripublikua nga disa media serbe (shih këtu, këtu, këtu dhe këtu).
Kosova paraqitet si “kuazi-shtet” i ndërtuar mbi “trashëgimi të përgjakshme”
Në deklaratën e saj, Zakharova e cilësoi Kosovën si “kuazi-shtet” dhe pretendoi se do të vazhdojnë përpjekjet për ta “pastruar” projektin e krijimit të saj nga “trashëgimia e përgjakshme”. Kështu, aktgjykimi i Hagës vendoset në një kornizë ku shtetësia e Kosovës lidhet drejtpërdrejt me UÇK-në dhe krimet e luftës.
Faktet:
Kosova shpalli pavarësinë më 17 shkurt 2008. Në opinionin këshillues të vitit 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) konstatoi se deklarata e pavarësisë së Kosovës e 17 shkurtit 2008 nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare. Gjykata gjithashtu konstatoi se miratimi i deklaratës nuk kishte shkelur Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së (shih këtu).
UÇK-ja paraqitet si “organizatë kriminale”
Zakharova e përshkroi UÇK-në si një “organizatë klasike kriminale” dhe pretendoi se pjesëtarët e saj duhet të përballen me përgjegjësi për krimet ndaj popullsisë serbe. Ajo përmendi gjithashtu pretendime për dhunë ndaj shqiptarëve që, sipas saj, nuk kishin treguar besnikëri ndaj projektit të pavarësisë së Kosovës.
Faktet:
Aktgjykimi i Dhomave të Specializuara të Kosovës lidhet me përgjegjësinë penale të individëve të akuzuar në rastin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Për këtë arsye, konstatimet e gjykatës duhet të dallohen nga karakterizimet e përgjithshme politike për UÇK-në si tërësi (shih këtu).
Kjo do të thotë se një vendim penal ndaj individëve konkretë nuk mund të paraqitet automatikisht si vendim gjyqësor se çdo pjesëtar i UÇK-së, ose UÇK-ja si tërësi, është përgjegjëse penalisht për krimet e përmendura.
Ndërhyrja e NATO-s paraqitet si pjesë e një projekti të mbështetur te UÇK-ja
Në deklaratën e saj, Zakharova e lidh gjithashtu UÇK-në me Perëndimin dhe ndërhyrjen e NATO-s në Kosovë, duke e paraqitur këtë ndërhyrje në kuadër të një narrative më të gjerë për krijimin e Kosovës.
Faktet:
NATO e filloi fushatën ajrore kundër Republikës Federale të Jugosllavisë më 24 mars 1999. Operacioni përfundoi më 10 qershor 1999, pas arritjes së një marrëveshjeje ushtarako-teknike dhe miratimit të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Rezoluta 1244, e miratuar më 10 qershor 1999, parashikoi vendosjen e një pranie ndërkombëtare civile dhe të sigurisë në Kosovë (shih këtu).
Ndërhyrja e NATO-s dhe vendosja e pranisë ndërkombëtare në Kosovë janë ngjarje të dokumentuara të vitit 1999. Lidhja që Zakharova krijon mes këtyre zhvillimeve dhe një “projekti” të ndërtuar mbi UÇK-në përbën interpretimin e saj politik.
Drejtësia paraqitet si “selektive” dhe “e politizuar”
Zakharova pretendoi gjithashtu se drejtësia në lidhje me Kosovën është karakterizuar nga “selektiviteti” dhe “politizimi”. Ajo tha se dënimet ndaj ish-krerëve të UÇK-së janë të vonuara dhe të diskutueshme, edhe pse e cilësoi si pozitive vetë faktin që ata janë dënuar për krime lufte.
Në deklaratën e saj, ajo përmendi edhe krimet ndaj serbëve dhe pretendoi se ato nuk janë trajtuar në mënyrë të mjaftueshme.
Faktet:
Dhomat e Specializuara të Kosovës janë krijuar për të gjykuar individë për krime të pretenduara të kryera në lidhje me konfliktin e viteve 1998–2000. Gjykata shqyrton përgjegjësinë penale individuale të personave të akuzuar dhe jo përgjegjësinë kolektive të një etnie, popullsie apo organizate politike (shih këtu).
Përfundim
Deklaratat e Maria Zakharovës pas aktgjykimit në Hagë e vendosin vendimin gjyqësor në një narrativë më të gjerë politike. Në këtë narrativë, Kosova paraqitet si “kuazi-shtet” i lidhur me një “trashëgimi të përgjakshme”, UÇK-ja si organizatë kriminale, ndërsa ndërhyrja e NATO-s në vitin 1999 si pjesë e një projekti të mbështetur nga Perëndimi.
Në anën tjetër, GJND-ja ka konstatuar në vitin 2010 se deklarata e pavarësisë së Kosovës e 17 shkurtit 2008 nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare.
Në këtë mënyrë, deklarata e Zakharovës nuk kufizohet vetëm në komentimin e aktgjykimit ndaj ish-krerëve të UÇK-së, por e përdor atë si pjesë të një kornize më të gjerë që vë në pikëpyetje legjitimitetin e shtetësisë së Kosovës, rolin e UÇK-së dhe ndërhyrjen e NATO-s në vitin 1999.