Faqja në Facebook “Mërgata me LDK-në” ka publikuar të dielën (31 maj) një përmbajtje përmes së cilës pretendon se paraqet grafikë të një sondazhi parazgjedhor për partitë politike në Kosovë.
Në këtë përmbajtje pretendohet se ky sondazh e paraqet si parti të parë Lidhjen Demokratike të Kosovës me 34.1%, pasuar nga Lëvizja Vetëvendosje (28.1%), Partia Demokratike e Kosovës (22.2%), Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (11.4%), e Partia Socialdemokrate e Kosovës (4.2%).
Çka nuk shkon me këtë përmbajtje?
Pas verifikimit të fakteve, u vërtetua se ky sondazh nuk ekziston.
FAKTET
Hibrid.info ka kërkuar në Google lidhur me këto përqindje, por rezultatet nuk shfaqin asnjë sondazh të publikuar me këto të dhëna në media apo burime kredibile (shih këtu).
Po ashtu, faqja e lartcekur nuk ka sqaruar se nga kush u krye kjo matje e as cila ishte metodologjia e përdorur.
Çka janë sondazhet?
Sondazhi është hulumtim paraprak për të njohur një gjendje, mendimet a qëndrimet për diçka të caktuar. Në këtë metodë statistikore nxirren rezultate bazuar në studimin e një pjese të popullatës, që quhet mostër.
Bazuar në artikullin e institutit Pew Research (institut kërkimor për sondazhe dhe studime të bazuara në fakte), sqarohet se çfarë informata duhet të kërkohen për mënyrën se si është kryer një sondazh.
Prandaj, lexuesi që has në një përmbajtje të tillë, për ta verifikuar atë nëse është sondazh kredibil apo jo, duhet të kontrollojë:
Kush e kreu sondazhin dhe kush e sponsorizoi atë?
Kush u intervistua?
Si u zhvillua sondazhi?
Si u përzgjodhën njerëzit për sondazhin?
Kur u krye sondazhi?
Sa persona u intervistuan?
A u peshua sondazhi? Nëse po, si?
A duken pyetjet e sondazhit sikur janë neutrale dhe të drejta?
Deri në shkrimin e këtij artikulli, përmbajtja e publikuar nga faqja “Mërgata me LDK-në” ka grumbulluar gjithsej 313 pëlqime, 21 komente e 11 shpërndarje (shih këtu).
Hibrid.info gjatë muajit maj ka trajtuar përmbajtje të tilla që janë paraqitur rrejshëm si sondazhe (shih këtu, këtu, këtu, këtu, këtu, këtu dhe këtu).
Analiza
Një përmbajtje e publikuar në Facebook pretendon se paraqet rezultate të një sondazhi për partitë politike në Kosovë.
Sipas grafikes së shpërndarë, renditja e partive dhe përqindjet e mbështetjes janë të specifikuara, megjithatë pas verifikimit nuk është gjendur asnjë sondazh i publikuar në burime kredibile që konfirmon këto të dhëna.
Gjithashtu, mungojnë informacione bazë si, institucioni që ka kryer matjen dhe metodologjia e përdorur, duke ngritur dyshime serioze për vërtetësinë e pretendimit.
Bazuar në metodologjinë e punës, hibrid.info e vlerëson këtë përmbajtje si “Lajm i rremë”.
Arsyetimi
Vlerësimin “Lajm i rremë” e marrin ato përmbajtje informative që janë tërësish të sajuara apo të cilat në vete përmbajnë pretendime ose informacione faktikisht të gabuara. Përmbajtja që vlerësohet si lajm i rremë mund të përcaktohet se është krijuar dhe shpërndarë me qëllim të dezinformimit të publikut, d.m.th., për të paraqitur një pretendim që është plotësisht i rremë si fakt.