Shkroi: Festim Rizanaj
Me afrimin e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare më 28 dhjetor 2025, është vënë re një rritje shqetësuese e videove dhe imazheve të gjeneruara me inteligjencë artificiale që përmbajnë narrative politike të manipuluara. Ky fenomen nuk është thjesht një rast i izoluar i keqinformimit; ai tregon përdorimin e teknologjisë së avancuar për të influencuar perceptimet dhe vendimet politike të qytetarëve dhe diasporës.
Këto video dhe imazhe përfshijnë qytetarët mërgimtar të paraqitur në një lokacion publik, si Aeroporti i Prishtinës, ku ata intervistohen mbi pjesëmarrjen e tyre në zgjedhje. Përmbajtja e tyre synon të krijojë përshtypjen se qytetarët mërgimtar do të jenë aktivë në procesin zgjedhor dhe do të mbështesin një kandidat të caktuar, duke sugjeruar mbështetje masive të diasporës dhe përkrahje të fortë politike. Në disa raste, videot dhe imazhet përmbajnë edhe pretendime më specifike, për shembull: po ashtu është pretenduar se një udhëheqës politik ka pasur takim me një deputet të një partie tjetër menjëherë pas një seance parlamentare ku u votua kundër një kandidati tjetër për kryeministër. Këto pretendime, ashtu si deklaratat e shfaqura në intervistat me mërgimtarët, nuk pasqyrojnë situatën reale dhe janë krijuar me qëllim për të manipulua perceptimin publik.
Analizat e platformave të specializuara për verifikim, treguan se videot dhe imazhet përmbajnë deformime tipike të deepfake: mimika e fytyrave është jo e natyrshme, tekstet shpesh janë të deformuara, zëri është robotik dhe koherenca vizuale e skenave nuk është e qëndrueshme. Këto tregues e bëjnë të qartë se përmbajtja është manipuluar me inteligjencë artificiale dhe nuk pasqyron realitetin.
Ndërveprimi i madh me këto përmbajtje – mijëra shikime, qindra komente dhe shpërndarje – tregon se një pjesë e audiencës i merr ato si të vërteta, duke rritur ndikimin e tyre mbi perceptimin publik. Ky efekt nuk është thjesht tregues i popullaritetit; ai tregon se përmbajtjet e manipuluara mund të krijojnë një ndjesi të gjerë mbështetjeje sociale dhe të ndikojnë në qëndrime dhe vendime politike.
Këto përmbajtje gjithashtu nuk verifikohen nga grupet e individëve që i konsiderojnë ato të përshtatshme politikisht ose ideologjikisht, dhe njëkohësisht nxisin reagime nga pjesa tjetër e publikut, duke thelluar më tej polarizimin politik.
Publikimi i këtyre videove dhe imazheve në platforma si Facebook dhe TikTok, ku algoritmet favorizojnë shpërndarjen e shpejtë dhe masive të përmbajtjeve, tregon se ky fenomen ka kapacitet të madh për amplifikim dhe ndikim në audienca të ndryshme, duke përfshirë përdoruesit më të rinj dhe diasporën.
Si fenomen, përdorimi i inteligjencës artificiale për të krijuar video dhe imazhe me narrative politike tregon se teknologjia mund të përdoret për manipulim në shkallë të gjerë. Këto përmbajtje nuk janë vetëm mjete për të shpërndarë mesazhe të rreme, por edhe instrumente për të ndikuar perceptimet dhe opinionin publik. Fenomeni nënvizon nevojën për rritje të vetëdijes publike, përdorimin e mjeteve të verifikimit të përmbajtjes dhe rritjen e përgjegjësisë së platformave sociale për përmbajtjen që amplifikojnë.
Edhe pse duken reale, videot dhe imazhet nuk pasqyrojnë situatën faktike dhe klasifikohen si përmbajtje të gjeneruara me inteligjencë artificiale. Ky fenomen është një paralajmërim i qartë për rrezikun që teknologjitë e gjenerimit të përmbajtjes artificiale paraqesin për proceset demokratike dhe një thirrje për vetëdijesim më të madh të publikut dhe mediave për të identifikuar dhe shmangur dezinformimin.
Ky fenomen nënvizon rëndësinë e përdorimit të inteligjencës artificiale në mënyrë të përgjegjshme në gazetari dhe fact-checking. AI mund të përdoret si një mjet ndihmës për të përmirësuar gjuhën dhe qartësinë e artikujve, përmbledhur dokumente të gjata, asistuar në organizimin e tekstit dhe skemave të tij, krijuar draftime për grafika ose përmbajtje për rrjetet sociale, si dhe për analizë të të dhënave apo identifikim të tendencave në informacion. AI mund të përdoret gjithashtu për transkriptimin e intervistave, debatet dhe konferencat, si dhe për përkthimin e përmbajtjeve në gjuhë të ndryshme, duke e bërë informacionin më të aksesueshëm për audienca të ndryshme.
Megjithatë, çdo përmbajtje e gjeneruar nga AI duhet të rishikohet dhe aprovohet nga stafi editorial, për të siguruar që informacioni të jetë korrekt, i saktë dhe i verifikuar. Përdorimi i AI nuk duhet të zëvendësojë gjykimin editorial njerëzor; çdo ndikim i dukshëm i AI në formulimin, analizën ose shpërndarjen e përmbajtjes duhet të zbulohet qartë për audiencën. Për më tepër, çdo përmbajtje audiovizuale e krijuar me AI duhet të etiketohen qartë, duke përdorur tekst të dukshëm ose watermark, në mënyrë që konsumatori të ketë mundësinë të kuptojë se pjesë e materialit është prodhuar artificialisht.
Një pjesë e rëndësishme e përdorimit të AI në gazetari dhe fact-checking është verifikimi i përmbajtjeve vizuale, audiovizuale dhe tekstuale për të parandaluar shpërndarjen e dezinformatave. Për imazhet, mund të përdoren mjete si Google Lens, TinEye, Bing Visual Search, FotoForensics, HuggingFace AI Image Detector, JpegSnoop dhe Hive Moderation AI-Generated Image Detector. Shenja që tregojnë manipulim përfshijnë deformime trupore, hije të pasakta, ndriçim të papërshtatshëm dhe mbetje watermark.
Për videot dhe deepfake-t, mund të përdoren InVID-WeVerify Toolkit, Amnesty YouTube DataViewer, Deepware Scanner, Hive Moderation Deepfake Detector dhe inspektime frame-by-frame me FFmpeg dhe OSINT. Indikatorët e manipulimit përfshijnë lëvizje jo-natyrshme të syve, sinkronizim të lëvizjeve të gojës me atë që thuhet, deformime në sfond dhe reflektime të papërshtatshme.
Për tekstet e gjeneruara nga AI ose të manipuluara, mjete të dobishme janë GPTZero, OpenAI Content Classifier, Hive Text AI Detector, DetectGPT dhe ZeroGPT, të cilat ndihmojnë në identifikimin e shenjave të modelimit nga AI. Këto mjete duhet përdorur gjithmonë në kombinim me rishikimin editorial njerëzor, për të garantuar saktësinë dhe integritetin e informacionit.
Në këtë mënyrë, AI mund të shërbejë si një mjet i fuqishëm që rrit efikasitetin, saktësinë dhe qartësinë e gazetarisë dhe fact-checking-ut, duke ruajtur integritetin editorial dhe besueshmërinë e informacionit, dhe duke u bërë një armë kundër përhapjes së dezinformatave dhe manipulimit politik.
(Ky tekst është redaktuar me Chatgpt dhe imazhi ilustrues është krijuar nën asistimin e Gemini)
