Publikohet një imazh me mbishkrimin që pretendon se ushtarët e Kosovës janë përleshur me pjesëtarë të Hamasit në Rripin e Gazës, duke shkaktuar vrasjen e 20 palestinezëve, të cilët thuhet se i përkasin krahut të armatosur të kësaj organizate.
Gjithashtu, pretendohet se Izraeli i ka falënderuar ushtarët e Kosovës për këtë veprim.
Përmbajtja e publikuar të martën (3 nëntor) në TikTok nga llogaria me emrin “kosova199972” paraqitet si lajm i transmetuar drejtpërdrejt nga Klan Kosova.
Cila është e vërteta?
Trupat kosovare nuk janë dislokuar atje dhe nuk ka dëshmi se janë përleshur me Hamasin apo kanë vrarë pjesëtarë të tij.
Deri në momentin e trajtimit, përmbajtja ka marrë mbi 28 mijë shikime dhe mbi 500 pëlqime. Në disa prej komenteve vërehet mundësia që pretendimi të përceptohet si i besueshëm.
Origjina e imazhit është verifikuar me anë të veglës “Google Lens”. Rezultatet e shfaqura kanë qenë minimale, duke mos konfirmuar apo hedhur poshtë pretendimin (shih këtu).
Më pas, u hulumtua në uebfaqen e mediumit “Klan Kosova”, të cilit i atribuohet raportimi i këtij pretendimi (shih këtu).
Rezultatet nga kërkimi në këtë kanal informimi të këtij mediumi, nuk konfirmuar pretendimin (shih këtu).
Pretendimi nuk u faktua as nga kërkimi në “Google” me fjalët “Ushtarët e Kosovës” Hamas Gaza” (shih këtu). Artikulli më i fundit i publikuar më 26 tetor në “Nacionale.com”, shpjegon se Kosova ka përgatitur një kontingjent të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) për t’iu bashkuar Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese në Gaza, por dislokimi i tij ende nuk ka ndodhur, pasi priten miratimet përkatëse nga autoritetet izraelite.
Sipas raportimit, kontributi i Kosovës do të përfshijë disa dhjetëra pjesëtarë, kryesisht një ekip për asgjësimin e mjeteve shpërthyese, oficerë ndërlidhës dhe staf mbështetës. Ministria e Mbrojtjes ka konfirmuar se ekipi kosovar është i gatshëm për dislokim, sapo forca ndërkombëtare të jetë në gjendje ta pranojë.
Raportimi thekson se procesi është vonuar për shkak të çështjeve të pazgjidhura me Izraelin, përfshirë miratimet për hyrjen e trupave dhe funksionimin e forcës. Gjithashtu, përmendet se zgjedhjet në Izrael mund të ndikojnë në kohën e marrjes së këtyre vendimeve.
Përveç kësaj, publikime që do të konfirmonin atë që pretendohet, nuk u gjetën as pas hulumtimit në dritaret e informimit të institucioneve përkatëse si Ministria e Mbrojtjes dhe FSK-ja (shih këtu dhe këtu).
Meqë kërkimi përmes “Google Lens” nuk mundësoi identifikimin e burimit të imazhit, u analizua edhe mundësia që ai të jetë gjeneruar përmes inteligjencës artificiale.
Kjo u bë përmes analizës në veglën përkatëse “HiveModeration.com”. Rezultatet e analizës treguan mundësi të lartë që imazhi të jetë gjeneruar nga kjo teknologji.
Analiza
Publikimi në TikTok pretendon se ushtarët e Kosovës janë përleshur me pjesëtarë të Hamasit në Rripin e Gazës, duke vrarë 20 prej tyre, si dhe se Izraeli i ka falënderuar për këtë veprim. Përmbajtja paraqitet si lajm i transmetuar nga Klan Kosova.
Megjithatë, kërkimi në uebfaqen e Klan Kosovës, në Google dhe në institucionet kompetente nuk ka gjetur raportime që konfirmojnë këtë pretendim.
Po ashtu, kërkimi përmes “Google Lens” nuk ka mundësuar identifikimin e burimit të imazhit, ndaj edhe u vërtetua që mundësia që ai të jetë gjeneruar me inteligjencë artificiale, ishte e lartë.
Sipas raportimeve Kosova ka përgatitur një kontingjent të FSK-së për t’iu bashkuar Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese në Gaza, por dislokimi i tij ende nuk ka ndodhur.
Andaj, bazuar në metodologjinë e punës, hibrid.info e vlerëson këtë përmbajtje si “Lajm i rremë” dhe “Mashtrim”.
Arsyetimi
Vlerësimin “Lajm i rremë” e marrin ato përmbajtje informative që janë tërësish të sajuara apo të cilat në vete përmbajnë pretendime ose informacione faktikisht të gabuara. Përmbajtja që vlerësohet si lajm i rremë mund të përcaktohet se është krijuar dhe shpërndarë me qëllim të dezinformimit të publikut, d.m.th., për të paraqitur një pretendim që është plotësisht i rremë si fakt.
Vlerësimi “Mashtrim” u bëhet atyre përmbajtjeve informative të cilat manipulohen si në aspektin vizual (deepfake, cheapfake), zanor (audio) apo tekstual të përmbajtjes për të mashtruar audiencën. Zakonisht kjo formë e mashtrimit përdoret për të prodhuar përmbajtje të paqena dhe të manipuluara.